Category: Studimi “Atributet e Perendise”

08. Shenjtëria e Perëndisë – Atributet e Perendise

“Kush nuk do të të druajë, o Zot, dhe nuk do të lëvdojë emrin tënd? Sepse vetëm ti je i Shenjtë” (Zbul. 15:4). Vetëm Ai është pafundësisht, pandryshueshmërisht dhe mëvetësisht i shenjtë. Në Shkrim, ai përshkruhet shpesh si “I Shenjti”. Ai është i shenjtë sepse e tërë përsosmëria morale gjendet tek ai. Ai është Pastërtia Absolute, e pacënuar edhe nga hija e mëkatit. “Perëndia është dritë dhe në Të nuk ka kurrfarë errësirë” (1 Gjoni 1:5). Shenjtëria është vetë përsosmëria e natyrës Hyjnore. Perëndia i madh është “i lavdishëm në shenjtëri” (Eksodi 15:11). Prandaj lexojmë: “Ti i ke sytë tepër të pastër për të parë të keqen dhe nuk e shikon dot paudhësinë” (Habakuku 1:13). Ashtu si fuqia e Perëndisë është e kundërta e dobësisë së lindur të krijesës dhe urtësia e tij ndryshon plotësisht nga mungesa e njohjes apo marrëzia, ashtu edhe shenjtëria e tij është e kundërta e çdo të mete apo njolle. Prej së lashti, Perëndia caktoi këngëtarë në Izrael, që ata të lavdëronin “bukurinë e shenjtërisë” (2 Kronikave 20:21). “Fuqia është dora ose krahu i Perëndisë, gjithëdijenia është syri i tij, mëshira është zemra e tij, përjetësia është kohëzgjatja e tij, por shenjtëria është bukuria e tij” (Stivën Çarnok). Kjo është çfarë e bën më shumë të dashur ndaj atyre që janë çliruar nga pushteti i mëkatit.

Theksimi kryesor vihet mbi këtë përsosje të Perëndisë:

“Perëndia më shpesh përshkruhet si i Shenjtë sesa i Plotfuqishëm dhe paraqitet më shumë nga ky aspekt i dinjitetit të tij se çdo aspekt tjetër. Ky aspekt është më i fiksuar si një epitet ndaj emrit të tij se çdo aspekt tjetër. Nuk e gjejmë asnjëherë i shprehur “emri i Tij i plotfuqishëm” apo “emri i Tij i ditur”, por emri i Tij i madh dhe kryesisht: emri i Tij i shenjtë. Ky është titulli më i madh i nderit , në të cilin shfaqet madhështia dhe nderimi i emrit të Tij” (Stivën Çarnok).

     Kjo përsosje, si asnjë tjetër, festohet solemnisht para Fronit të Qiellit, ndërsa serafimët thërrasin: “I Shenjtë, i shenjtë, i shenjtë është Zoti i ushtrive” (Isa. 6:3). Vetë Perëndia e veçon këtë përsosje: “jam betuar një herë për shenjtërinë time” (Ps. 89:35). Perëndia betohet për “shenjtërinë” e tij, sepse ajo është shprehja më e plotë e vetvetes. Prandaj ne nxitemi “I këndoni lavde Zotit, ju, shenjtorë të tij, dhe kremtoni shenjtërinë e tij” (Ps. 30:4). “Ky është një atribut i jashtëzakonshëm, që përshkon të gjitha të tjerat dhe i bën të shkëlqejnë ato. Është një atribut mbi atribute (J. Houe, 1670). Kështu ne lexojmë për “bukurinë e Zotit” (Ps. 27:4) që nuk është gjë tjetër veçse “bukuria e shenjtërisë” (Ps. 110:3).

Duke qenë se është përsosmëria më e lartë e Tij, shenjtëria është lavdia e të gjitha atributeve të tjera. Si lavdia e Hyjnisë, ajo është edhe lavdia e çdo përsosjeje të Hyjnisë. Ashtu si fuqia e Tij është fuqia e tyre, ashtu edhe shenjtëria e Tij është bukuria e tyre. Ashtu si do të ishin të dobëta pa mbështetjen e plotfuqishmërisë, pa shenjtërinë për t’i zbukuruar, të gjitha do të ishin të shëmtuara. Nëse ajo do të cënohej, të gjitha atributet e tjera do të humbnin nderin. Ashtu si dielli humbet për një çast dritën, ajo do të humbiste ngrohtësinë e fuqinë e saj, aftësinë e vet ripërtëritëse dhe gjallëruese. Ashtu si sinqeriteti është shkëlqimi i çdo hiri në një të krishterë, po  ashtu është pastërtia, shkëlqimi i çdo atributi të Hyjnisë. Drejtësia e tij është një  drejtësi e shenjtë, urtësia e tij është një urtësi e shenjtë, krahu i fuqisë së tij është një  “krah i shenjtë” (Ps. 98:1). E vërteta ose premtimi i Tij është një “premtim i shenjtë”  (Ps. 105:42). Emri i tij, që i përmbledh të gjitha atributet e tij “është i shenjtë” (Ps. 103:1) Stivën Çarnok.

     Shenjtëria e Perëndisë shfaqet në veprat e tij. “Zoti është i drejtë në të gjitha rrugët e tij dhe dashamirës në të gjitha veprat e tij” (Ps. 145:17). Asgjë tjetër përveç asaj që është e përsosur nuk mund të burojë prej tij. Shenjtëria është përmbledhja e të gjitha veprimeve të tij. Në fillim, ai e shpalli gjithçka që kishte krijuar “shumë të mirë” (Zan. 1:31), që nuk do ta kishte bërë, po të kishte patur ndonjë gjë të papërsosur apo jo të shenjtë në ta. Njeriu u krijua i “drejtë” (Predikuesi 7:29), në shëmbëllimin e Krijuesit të tij. Engjëjt që u rrëzuan u krijuan të shenjtë, sepse na thuhet se “që nuk e ruajtën gjendjen e tyre të parë” (Juda 6). Për Satanin është shkruar “Ti ishe i përsosur në rrugët e tua qysh nga dita që u krijove, deri sa nuk u zbulua te ti çoroditja” (Ezekiel 28L15).

     Shenjtëria e Perëndisë shfaqet në ligjin e tij. Ky ligj e ndalon mëkatin në të gjitha format, në ato më të stërholluarat, ashtu edhe në ato më të dukshmet, në synimin e mendjes, ashtu edhe në ndotjen e trupit, në dëshirat e fshehta dhe në veprimet e hapura. Prandaj ne lexojmë: “Ligji është i shenjtë, dhe urdhërimi i shenjtë, i drejtë dhe i mirë” (Rom. 7:12). Po, “Porositë e Zotit janë të drejta dhe e gëzojnë zemrën; urdhërimet e Zotit janë te pastra dhe ndriçojnë sytë. Frika e Zotit është e pastër, mbetet përjetë; gjykimet e Zotit janë të vërteta, të gjitha janë të drejta” (Ps. 19: 8,9).

     Shenjtëria e Perëndisë shfaqet në kryq. Shlyerja zbulon mrekullisht dhe solemnisht shenjtërinë e pafund të Perëndisë dhe urrejtjen e mëkatit. Sa i urryer duhet të jetë mëkati për Perëndinë, që ai ta ndëshkojë aq rëndë, duke e vënë mbi Birin e tij!

As i gjithë gjykimi që është apo do të derdhet mbi botën e ligë, as flakët e ndërgjegjes së një mëkatari, as dënimi i pakthyeshëm i shpallur ndaj  demonëve rebelë e as rënkimet e krijesave të mallkuara nuk e shfaqin urrejtjen e Perëndisë për mëkatin, sa zemërimi i Perëndisë që ra mbi Birin e tij. Asnjëherë nuk është dukur më e bukur dhe e këndshme shenjtëria Hyjnore sesa atëherë kur fytyra e Shpëtimtarit tonë u prish në mes të rënkimeve të vdekjes. Këtë Ai e pranon Vetë te Psalmi 22. Kur Perëndia e largoi vështrimin prej tij dhe i nguli në zemër thikën e mprehtë, duke bërë që ai të nxirrte atë thirrjen e tmerrshme: “Perëndia im, Perëndia im, përse më ke braktisur?”, Ai e adhuron këtë përsosmëri: “Ti je i shenjtë” (v. 3). Stivën Çarnok

     Meqenëse Perëndia është i shenjtë, ai e urren çdo mëkat. Ai do çdo gjë që përputhet me ligjin e tij dhe urren çdo gjë që bie në kundërshtim me të. Fjala e tij shpall qartë “Zoti e neverit njeriun e çoroditur” (Fj. Urta 3:32). Dhe përsëri “Mendimet e këqija janë të neveritshme për Zotin” (Fj. Urta 15:26). Si rrjedhim, ai duhet ta ndëshkojë patjetër mëkatin. Mëkati nuk mund të ekzistojë pa kërkuar ndëshkimin e tij, ashtu si dhe nuk mund të ekzistojë pa kërkuar edhe urrejtjen e tij. Perëndia shpesh i fal mëkatarët, por nuk e fal kurrë mëkatin dhe mëkati falet vetëm kur një Person Tjetër mban ndëshkimin e tij, pasi “pa derdhur gjak nuk ka ndjesë” (Heb. 9:22). Prandaj na thuhet: “Zoti hakmerret me kundërshtarët e tij dhe e ruan zemërimin për armiqtë e tij” (Nahum 1:2). Vetëm për një mëkat, Perëndia i dëboi prindërit tanë të parë nga Edeni. Për një mëkat, tërë pasardhësit e Hamit ranë nën mallkimin që vazhdon edhe sot (Zan. 9:21). Për një mëkat, Moisiu u dëbua nga Kanaani, shërbëtori i Eliseut u godit nga lebrosa, ndërsa Ananaia dhe Safira u hoqën nga mesi.

     Shenjtëria e Perëndisë provon frymëzimin e tij të shkrimeve. Të parilindurit nuk besojnë me të vërtetë në shenjtërinë e Perëndisë. Konceptimi që ata kanë për karakterin e tij është i njëanshëm. Ata shpresojnë fort se mëshira e tij do të tejkalojë gjithçka tjetër. “ti ke menduar që unë jam krejt i ngjashëm me ty” (Ps. 50:21) është padia e Perëndisë kundër tyre. Ata mendojnë vetëm për një “perëndi” të modeluar sipas zemrave të tyre të liga. Ja vazhdimësia e tyre në mes të marrëzisë. E tillë është shenjtëria që i atribuohet natyrës dhe karakterit hyjnor në Shkrimet, saqë shfaq qartë origjinën e vet të mbinatyrshme. Karakteri që u atribuohet “perëndive” të lashtësisë dhe bashkëkohore është krejt e kundërta e pastërtisë së papërlyer të Perëndisë së vërtetë. Një Perëndi aq i shenjtë, sa nuk mund të përshkruhet, që i neverit jashtë mase të gjitha mëkatet, nuk është sajuar nga pasardhësit e rënë të Adamit! Kur i paraqet njeriut dikë që është pafundësisht dhe pandryshueshmërisht i shenjtë, nuk ka gjë tjetër që ta shfaqë më qartë prishjen e tmerrshme të zemrës njerëzore dhe armiqësinë e tij ndaj Perëndisë së gjallë. Ideja që Ai ka për mëkatin është praktikisht e kufizuar ndaj asaj që bota e quan “krim”. Çdo gjë që nuk e arrin këtë, justifikohet si “difekt”, “gabim” apo “dobësi” etj. Dhe madje, edhe kur mëkati pranohet, bëhen justifikime ndaj tij.

     “Perëndia” që “do” shumica e të krishterëve të shpallur, shihet si një i moshuar tolerues, që vetë nuk e pëlqen marrëzinë, por u shkel syrin butësisht “pamaturive” të rinisë. Por Fjala thotë: “ti i urren të gjithë ata që kryejnë padrejtësi” (Ps. 5:5). Dhe përsëri, “një Perëndi që zemërohet çdo ditë me keqbërësit” (Ps. 7:11). Por njerëzit nuk pranojnë që të besojnë në këtë Perëndi dhe kërcëllijnë dhëmbët kur urrejtja e tij i tërheq besnikërisht vëmendjen. Jo, njeriu mëkatar nuk kishte të ngjarë që të sajonte një Perëndi të shenjtë, sesa të krijonte Liqenin e zjarrtë, ku do të vuajë përjetësisht.

     Meqenëse Perëndia është i shenjtë, pranimi i tij në bazë të veprimeve të krijesës është krejt i pamundur. Një krijesë e rënë mund të krijojë më shpejt një botë sesa të marrë miratimin e Pastërtisë së pafund. A mund të banojë errësira me dritën? A mund të kënaqet i Papërlyeri në “rreckat e pista” (Isa. 64:6)? Më e mira që arrin një mëkatar ndotet. Një pemë e kalbur nuk mund të japë fryta të mira. Perëndia do të mohonte veten, do të përgojonte përsosmëritë e tij, nëse do të konsideronte si të drejtë dhe të shenjtë atë që nuk është e tillë nga natyra dhe asgjë nuk është e tillë, nëse ka dhe një njollë të vetme, në kundërshtim me natyrën e Perëndisë. Por i bekuar qoftë emri i tij, që çfarë shenjtëria e Tij kërkoi, hiri e siguroi në Zotin tonë Jezu Krisht. Çdo mëkatar i varfër që është strehuar tek ai, është i “pranuar në të Dashurin” (Efes. 1:6). Haleluja!

     Meqenëse Perëndia është i shenjtë, ne duhet t’i afrohemi me një nderim të lartë. “Perëndisë ia kanë frikën shumë në kuvendin e shenjtorëve, dhe respektohet thellë nga tërë ata që e rrethojnë” (Ps. 89:7). Pastaj “Përlëvdoni Zotin, Perëndinë tonë, dhe bini përmbys përpara stolit të këmbëve të tij. Ai është i shenjtë” (Ps. 99:5). Po, “përpara stolit të këmbëve të Tij”, në pozicionin më të ulët të përuljes, bini përmbys para tij. Kur Moisiu afrohej në ferrishten e ndezur, Perëndia tha: “hiq sandalet nga këmbët” (Eks. 3:5). Atij duhet t’i shërbesh “me frikë” (Ps. 2:11). Ai kërkonte nga Izraeli: “Unë do të jem shenjtëruar nga ata që më afrohen mua dhe do të jem përlavdëruar përpara tërë popullit” (Lev. 10:3). Sa më shumë që zemrat tona mahniten nga shenjtëria e tij e papërshkrueshme, aq më shumë do të pranohemi në praninë e tij.

     Meqenëse Perëndia është i shenjtë, ne duhet të dëshirojmë që të konformohemi pas tij. Ai ka urdhëruar: “Jini të shenjtë, sepse unë jam i shenjtë” (1 Pjet. 1:16). Ne nuk duhet të jemi të plotfuqishëm apo të gjithëdijshëm si Perëndia, por duhet të jemi të shenjtë dhe “në gjithë sjelljen tuaj” (1 Pjet. 1:15).

Kjo është mënyra kryesore sesi e nderojmë Perëndinë. Ne nuk e lavdërojmë Perëndinë me një admirim të lartë, ose me shprehje të rrjedhshme, apo me shërbesa pompoze, por kur dëshirojmë të njihemi me Të, me shpirtra të panjollosur dhe të jetojmë për të, duke jetuar si Ai. Stivën Çarnok

Atëherë, meqenëse Perëndia është i Vetmi Burim i shenjtërisë, le të kërkojmë me zell shenjtërinë prej tij, le të lutemi çdo ditë që të na “shenjtërojë tërësisht; dhe gjithë fryma jonë, shpirt e trup, të ruhet pa të metë për ardhjen e Zotit tonë Jezu Krisht” (1 Thes. 5:23).

07. Pandryshueshmëria e Perëndisë – Atributet e Perendise

     Pandryshueshmëria është një nga përsosmëritë Hyjnore që nuk shqyrtohet sa duhet. Ёshtë një nga përsosmëritë e Krijuesit që e dallon atë nga krijesat e tij. Perëndia është përjetësisht i njëjtë: nuk pëson asnjë ndryshim në qenien, atributet, ose vendimet e tij. Prandaj Perëndia krahasohet me një shkëmb (Ligji i Përtërirë 32:4, etj), që nuk lëviz fare kur dallgët e detit janë në valëzim të vazhdueshëm. Megjithëse të gjitha krijesat i nënshtrohen ndryshimit, Perëndia është i pandryshueshëm. Meqenëse Perëndia nuk ka fillim dhe fund, ai nuk e njeh ndryshimin. Ai është përjetësisht “Ati i dritave, pranë së cilit nuk ka ndërrim dhe as hije ndryshimi” (Jakobi 1:17).

     Së pari, Perëndia është i pandryshueshëm në esencën e tij. Natyra dhe qenia e tij janë të pafund dhe si rrjedhim nuk mund të ndryshojnë. Nuk ka patur asnjë kohë kur ai nuk ka ekzistuar dhe as nuk do të ketë ndonjë kohë në të ardhmen kur ai nuk do të ekzistojë më. Perëndia as nuk ka evoluar, nuk është rritur e as nuk është përmirësuar. Ai është sot, ashtu si ka qenë gjithnjë dhe përjetësisht do të jetë. Pohimi i tij i qartë është: “Unë jam Zoti, nuk ndryshoj” (Malakia 3:6). Ai nuk mund të ndryshojë e të bëhet më i mirë, sepse është tashmë i përsosur dhe duke qenë i përsosur, nuk mund të bëhet më i keq. Duke mos u prekur fare nga çdo gjë që është jashtë vetes, përmirësimi apo degradimi është i pamundur. Ai është përjetësisht i njëjtë. Vetëm Ai mund të thotë “UNЁ JAM AI QЁ JAM” (Eksodi 3:14). Ai nuk ndikohet aspak nga kalimi i kohës. Nuk ka asnjë rrudhë në ballin e përjetësisë. Prandaj fuqia e tij nuk mund të pakësohet e as lavdia e tij nuk mund të zbehet kurrë.

     Së dyti, Perëndia është i pandryshueshëm në atributet e tij. Cilado të kenë qenë atributet e Perëndisë para se të krijohej universi, ato janë pikërisht ashtu si janë tani dhe ashtu do të mbeten përjetë. Kështu duhet të jetë sepse këto janë vetë përsosuritë, cilësitë thelbësore të qenies së tij. Në secilin prej tyre është shkruar simper idem (gjithnjë i njëjtë). Fuqia e Tij është e pacënueshme, urtësia e tij e papakësueshme dhe shenjtëria e tij e panjollë. Atributet e Perëndisë nuk mund të ndryshojnë më, ashtu si Hyjnia e tij mund të mos vazhdojë të ekzistojë. Vërtetësia e tij është e pandryshueshme, sepse Fjala e tij është e përjetshme: “Gjithnjë, o Zot, fjala jote është e qëndrueshme në qiejtë” (Ps. 119:89). Dashuria e Tij është e përjetshme: “të kam dashur me një dashuri të përjetshme” (Jeremia 31:3), dhe “duke i dashur të vetët që ishin në botë, i deshi deri në fund” (Gjoni 13:1). Mëshira e tij nuk mbaron, sepse është e “përjetshme” (Ps. 100:5).

     Së treti, Perëndia është i pandryshueshëm në këshillën e tij. Vullneti i tij nuk ndryshon kurrë. Ndoshta disa lexues janë gati të protestojnë se duhet të lexojmë këtë varg: “Dhe Zoti u pendua që kishte krijuar njeriun mbi tokë dhe u brengos për këtë në zemër të vet” (Zan. 6:6). Përgjigja jonë e parë është: A mos kundërshtojnë Shkrimet veten? Jo, kurrsesi. Numrat 23:19 është mjaft i qartë: “Perëndia nuk është një njeri, që mund të gënjejë, as edhe bir njeriu që mund të pendohet”. Edhe te 1 Samuel 15: 29: “Lavdia e Izraelit nuk do të gënjejë, dhe nuk do të pendohet, sepse ai nuk është njeri që pendohet”. Shpjegimi është mjaft i qartë. Kur flet për veten, Perëndia e përshtat gjuhën e tij ndaj aftësive tona të kufizuara. Ai e përshkruan veten të veshur me gjymtyrë truporë, me sy, veshë, duar, etj. Ai e përshkruan veten si të “zgjuar” (Ps. 78:65), të “jetë çuar herët” (Jer. 7:13) e megjithatë ai nuk dremit. Kur ai vendos për një ndryshim në marrëdhëniet e tij me njërëzit, ai përshkruan sjelljen e tij si “pendim”.

     Po, Perëndia është i pandryshueshëm në këshillën e tij. “sepse dhuntitë dhe thirrja e Perëndisë janë të pakthyeshme” (Rom. 11:29). Duhet të jetë kështu, sepse “Por atij nuk i gjendet shoku, kush, pra, mund ta ndryshojë? Atë që do, ai e bën” (Jobi 23:13). Edhe në mes të ndryshimit dhe kalbëzimit, qëndroftë me ty ai që nuk ndryshon kurrë. Qëllimi i Perëndisë nuk ndryshon kurrë. Një nga këto dy gjëra bëjnë që një njeri të ndërrojë mendje dhe të ndryshojë planet, mungesa e njohurisë për t’i parashikuar gjërat, ose mungesa e pushtetit për t’i zbatuar ato. Por meqenëse Perëndia është si i gjithdijshëm, ashtu edhe i plotfuqishëm, ai nuk ka pse t’i rishikojë dekretet e tij. Jo. “Plani i Zotit mbetet përjetë dhe qëllimet e zemrës së tij për çdo brez” (Ps. 33:11). Prandaj lexojmë për “palëkundshmërinë e vendimit të tij” (Heb. 6:17).

     Në këtë mënyrë mund të konceptojmë largësinë e pafund midis krijesës më të lartë dhe Krijuesit. Qenia krijesë dhe ndryshueshmëria lidhen me njëra-tjetrën. Nëse krijesa nuk do të ishte e ndryshueshme nga natyra, atëherë nuk do të ishte krijesë, por do të ishte Perëndi. Nga natyra ne kemi prirje drejt hiçit, sepse kemi ardhur nga hiçi. Asgjë tjetër nuk e pengon asgjësimin tonë përveç vullnetit dhe fuqisë ruajtëse të Perëndisë. Asnjë njeri nuk mund të mbahet as dhe për një çast të vetëm. Ne varemi krejtësisht nga Krijuesi për frymën që marrim. Ne e shpallim bashkë me Psalmistin se “Ai na mban gjallë” (Ps. 66:9). Kjo duhet të na bëjë që të përulemi, sepse jemi hiç para tij “në të ne jetojmë, lëvizim dhe jemi” (Veprat 17:28).

Si krijesa të rëna, ne nuk jemi vetëm të ndryshueshme, por gjithçka që ndodhet në ne e kundërshton Perëndinë. Si të tillë, ne jemi “yje të këputur” (Juda 13), që kemi devijuar nga orbita e duhur. “Të pabesët janë si deti i trazuar, që nuk mund të qetësohet” (Isa. 57:20). Njeriu i rënë është i paqëndrueshëm. Fjalët e Jakobit në lidhje me Rubenin zbatohen njësoj ndaj tërë pasardhësve të Adamit: “I rrëmbyer si uji” (Zan. 49:4). Prandaj, nuk është vetëm shenjë besimi, por edhe pjesë e urtësisë që të dëgjojmë urdhërin “mos kini më besim te njeri” (Isa. 2:22). Asnjë qenie njerëzore nuk duhet të besohet. “Mos kini besim te princat dhe as te ndonjë bir njeriu, që nuk mund të shpëtojë (Ps. 146:3). Nëse nuk i bindem Perëndisë, atëherë meritoj që të mashtrohem dhe të zhgënjehem nga ata që më rrethojnë. Njerëzit që të pëlqejnë sot, mund të të urrejnë nesër. Turmat që thërritnin “Hosana Birit të Davidit” shumë shpejt e ndërruan në “Kryqëzojeni”.

     Natyra njerëzore nuk mund të besohet, por Perëndia po! Një e vërtetë mjaft ngushëlluese. Sado i paqëndrueshëm mund të jem unë e sado të ndryshueshëm të rezultojnë miqtë e mi, Perëndia nuk ndryshon. Po të ndryshonte si ne, po të dëshironte një gjë sot dhe një tjetër nesër, duke vepruar sipas tekave, kush do të besonte në të? Por, lavdi qoftë emrit të tij të lavdishëm, ai është gjithnjë i njëjtë. Qëllimi i tij është i fiksuar, vullneti i tij i qëndrueshëm dhe fjala e tij është e sigurtë. Pra ne kemi një shkëmb ku mund të vendosim këmbët, ndërsa rrëketë e vrullshme marrin me vete gjithçka që na rrethon. Përhershmëria e karakterit të Perëndisë garanton përmbushjen e premtimeve të tij: “Edhe sikur malet të zhvendoseshin dhe kodrat të luanin nga vendi, dashuria ime nuk do të largohet prej teje as besëlidhja e paqes nuk do të hiqet, thotë Zoti, që ka dhëmbshuri për ty” (Isa. 54:10).

     Në këtë atribut gjejmë inkurajim për lutje. “Çfarë ngushëllimi do të kishim po t’i luteshim një perëndie që do të ndryshonte ngjyrën çdo çast si kameleoni? Kush do t’i paraqiste peticionin e tij një princi tokësor që do të ishte aq i ndryshueshëm, sa një ditë do ta plotësonte peticionin, kurse një ditë tjetër do ta refuzonte? (Stivën Charnock, 1670). Nëse dikush do të thotë “Po ç’dobi ka lutja drejtuar dikujt që e ka tashmë vullnetin e tij të fiksuar? Ne përgjigjemi: sepse ashtu e kërkon ai. Çfarë bekimesh ka premtuar Perëndia pa i kërkuar ato? “Nëse kërkojmë diçka sipas vullnetit të tij, ai na e plotëson” (1 Gjoni 5:14) dhe ai ka dëshiruar gjithçka të mirë për fëmijët e tij. Të kërkosh diçka në kundërshtim me vullnetin e tij nuk është lutje por rebelim i vërtetë.

     Në këtë atribut, kemi edhe tmerr për të këqijtë. Ata që e sfidojnë Atë, që shkelin ligjet e tij, që nuk interesohen fare për lavdinë e tij, por që jetojnë sikur të mos ekzistonte Perëndia, nuk duhet të shpresojnë se kur t’i thërrasin atij për mëshirë, ditën e fundit, se ai do të ndryshojë vullnetin e tij, do të tërheqë fjalën e vet dhe do të anullojë kërcënimet e tij të tmerrshme. Jo, ai ka shpallur: “Prandaj edhe unë do të veproj me tërbim; syri im nuk do të ketë asnjë dhembshuri dhe nuk do të kem mëshirë fare. Edhe sikur të çojnë britma të larta veshëve të mi, unë nuk do t’i dëgjoj” (Ezekiel 8:18). Perëndia nuk mund ta mohojë veten, duke kënaqur lakmitë e tyre. Perëndia është i shenjtë, e nuk mund të ndryshojë kurrë në shenjtërinë e tij. Prandaj, Perëndia e urren përjetësisht mëkatin. Kjo tregon qartë përjetësinë e ndëshkimit për të gjithë ata që vdesin në mëkatet e tyre.

“Pandryshueshmëria Hyjnore, si reja që qëndronte midis izraelitëve dhe ushtrisë egjiptase, ka një anë të errët dhe një anë të ndritshme. Siguron si zbatimin e kërcënimeve të tij, ashtu edhe të premtimeve të tij dhe shkatërron shpresën që fajtorët gëzojnë me pasion, se ai do të tregohet i mëshirshëm me krijesat e tij të brishta dhe mëkatare dhe se do t’i trajtojë ata më butë se sa ka shpallur në Fjalën e tij. Ne i kundërshtojmë këto spekulime mashtruese dhe arrogante ndaj të vërtetës solemne, se Perëndia është i pandryshueshëm në vërtetësi, qëllim, besnikëri dhe drejtësi.” Xhon Dik, 1850.

06. Sovraniteti i Perëndisë – Atributet e Perendise

Sovraniteti i Perëndisë është të ushtruarit e epërsisë së tij-shih kapitullin pararendës. I ngritur pafundësisht mbi krijesën më të lartë, Ai është Shumë i Larti, zoti i qiellit dhe tokës. Ai nuk i nënshtrohet askujt, nuk ndikohet prej askujt dhe është absolutisht i pavarur. Ai bën atë që i pëlqen, vetëm atë që u pëlqen dhe gjithnjë atë që i pëlqen. Askush nuk mund ta pengojë atë. Ja çfarë shpall Fjala e Tij: “që shpall fundin që në fillim, dhe shumë kohë më parë gjërat që ende nuk janë bërë, duke thënë: “Plani im do të realizohet dhe do të bëj gjithçka më pëlqen” (Isa. 46:10); “Ai vepron si të dojë me ushtrinë e qiellit dhe me banorët e dheut. Askush nuk mund t’ia ndalë dorën” (Daniel 4:35). Sovraniteti i Perëndisë do të thotë që Perëndia është Perëndi, si në fakt, ashtu edhe në emër dhe që, nga Froni i universit, udhëheq gjithçka dhe vepron gjithçka “sipas këshillës së vullnetit të tij” (Efes. 1:11).

Me të drejtë thotë Çarls Spërxhën në predikimin e tij mbi Mateu 20:15:

“Nuk ka atribut më ngushëllues për fëmijët e tij sesa ai i Sovranitetit të Perëndisë. Në rrethanat më të pavorshme, në provat më të vështira, ata besojnë se Sovraniteti ka paracaktuar pikëllimet e tyre, se Sovraniteti sundon mbi to dhe se Sovraniteti do t’i shenjtërojë ato. Nuk ka doktrinë tjetër për të  cilën fëmijët duhet të luftojnë me zell, sesa doktrina e Zotit të tyre mbi tërë  krijimin, e Mbretërimit të Perëndisë mbi të gjitha veprat e duarve të tij, e  Fronit të Perëndisë dhe e të drejtës së tij për të sunduar në atë fron. Nga ana tjetër, nuk ka doktrinë që të urrehet më shumë nga njerëzit e botës, asnjë të  vërtetë të cilën e kanë bërë top futbolli, sesa doktrina e famshme, e  jashtëzakonshme, por mjaft e sigurtë e Sovranitetit të Jehovahut të pafund.  Njerëzit pranojnë shumë gjëra për Perëndinë, përveç faktit që Ai sundon në  fronin e tij. Ata e pranojnë që Ai modelon botën dhe krijon yje, që shpërndan bujarisht lëmoshat, që mban tokën dhe shtyllat e saj apo ndriçon dritat e qiellit, që sundon dallgët e detit që është gjithnjë në lëvizje, por kur Perëndia ngjitet në fron, krijesat e tij kërcëllijnë dhëmbët. Ne shpallim një Perëndi që  sundon në fron, që ka të drejtë të bëjë atë që do me krijesat e tij, të bëjë me ta siç i duket më mirë, pa u konsultuar aspak me ta, prandaj dhe na fishkëllejnë e na urrejnë, e na e bëjnë veshin të shurdhër, sepse nuk duan Perëndinë që sundon në fron. Por pikërisht për Perëndinë që mbretëron duam të predikojmë, sepse atij i besojmë”.

“Zoti bën ç’të dojë në qiell dhe në tokë, në dete dhe në të gjitha humnerat” (Ps. 135:6). Po, lexues i dashur, i tillë është Mbreti i Plotfuqishëm që na është zbuluar në Shkrimin e Shenjtë. I patejkalueshëm në madhështi, i pakufizuar në fuqi, i pandikuar fare nga çdo gjë që ndodhet jashtë vetes. Por ne jetojmë në një kohë kur edhe më “ortodoksët” kanë frikë ta pranojnë natyrën hyjnore të Perëndisë. Ata thonë se po të nxisësh idenë e sovranitetit të Perëndisë, përjashtohet përgjegjësia njerëzore, kur në fakt, përgjegjësia njerëzore bazohet në sovranitetin hyjnor dhe është produkt i tij.

“Por Perëndia ynë është në qiejtë dhe bën tërë atë që i pëlqejnë” (Ps. 115:3). Ai zgjodhi si sovran që të vendoste çdo krijesë në pozitën që iu duk e përshtatshme. Ai krijoi engjëj, disa prej të cilëve i vuri në një pozitë të kushtëzuar, kurse disa të tjerëve u dha një rang të lartë e të pandryshueshëm (1 Tim. 5:21), por duke qenë nën Krishtin si kreu i tyre (Kol. 2:10). Mos ta harrojmë se engjëjt që mëkatuan (2 Pjet. 2:5), ishin edhe ato krijesat e tij si engjëjt që nuk mëkatuan. Megjithse Perëndia e paracaktoi se do të rrëzoheshin, ai i vuri ata në një pozitë të ndryshueshme e të kushtëzuar prej krijese dhe lejoi që të rrëzoheshin, pa qenë vetë Autori i mëkatit të tyre.

Edhe Adamin, në kopshtin e Adamit, Perëndia e vendosi si sovran, në një pozitë të kushtëzuar. Po të kishte dashur, ai mund ta kishte vendosur në një pozitë të pakushtëzuar, në një rang aq të qëndrueshëm sa ai që gëzojnë engjëjt. Ai mund ta kishte vënë atë në një pozitë aq të qëndrueshme dhe të pandryshueshme, si ajo që gëzojnë shenjtorët në Krishtin. Por ai zgjodhi që ta vendoste në Eden, në bazë të përgjegjësisë së tij si krijesë, që ishte bindja ndaj Krijuesit. Adami ishte i përgjegjshëm ndaj Perëndisë në bazë të ligjit që i kishte dhënë Krijuesi i tij. Në këtë rast, kemi të bëjmë me një përgjegjësi të pacënuar, të provuar në kushtet më të favorshme.

Perëndia nuk e vuri Adamin në një pozitë përgjegjësie të kushtëzuar prej krijese, për shkak se ishte e drejtë që ai të vihej në atë pozitë. Jo, ishte e drejtë sepse Perëndia e bëri këtë. Perëndia nuk i krijoi krijesat sepse ishte e drejtë që ta bënte këtë, sikur të ishte i detyruar t’i krijonte, por ishte e drejtë sepse ai e bëri këtë. Perëndia është sovran dhe vullneti i tij është supreme. Në vend që Perëndia të jetë nën ndonjë ligj të së “drejtës”, ai është një ligj në vetvete e prandaj çfarëdo që bën është e drejtë. Mjerë rebeli që e vë në pikëpyetje sovranitetin e tij: Mjerë ai që i kundërvihet atij që e ka formuar, një fragment enësh balte me fragmente të tjera të enëve prej balte. A do t’i thotë argjila atij që i jep formë: “Ç’po bën?” (Isa. 45:9).

Përsëri, Zoti Perëndi e vendosi si sovran, në një pozitë të kushtëzuar. Kapitulli i nëntëmbëdhjetë, i njëzetë dhe i njëzetë e katërt i Eksodit e provon qartë këtë. Ata u vunë në një besëlidhje punish. Perëndia u dha disa ligje të caktuara dhe bekimet si komb do të vareshin për ta nga respektimi i dekreteve të tij. Por Iaraeli ishte qafëfortë dhe i parrethprerë në zemër. Ata rebeluan kundër Jehovahut, braktisën ligjin e tij, u kthyen te perënditë e rreme dhe rebeluan. Si pasojë, ata u gjykuan nga Perëndia, duke rënë në duart e armiqve dhe duke u shpërndarë në gjithë botën. Edhe sot ata janë nën zemërimin e fuqishëm të Perëndisë.

Perëndia, duke ushtruar sovranitetin e tij të lartë, e vuri Satanin dhe engjëjt e tij, Adamin dhe Izraelin në pozitën e tyre përkatëse të përgjegjshme. Sovraniteti i tij nuk e heq përgjegjësinë nga krijesa, por përkundrazi duke e ushtruar atë, Perëndia i vuri ata në këtë pozitë të kushtëzuar, nën disa përgjegjësi të caktuara që atij iu dukën të përshtatshme dhe si meritë e këtij sovraniteti, ai shihet se është vërtet Perëndi mbi gjithçka. Pra, ekziston një harmoni e përsosur midis sovranitetit të Perëndisë dhe përgjegjësisë së krijesës. Shumë persona kanë thënë pa mend se është e pamundur që të përcaktohet se ku përfundon sovraniteti hyjnor dhe ku fillon përgjegjësia e krijesës. Pikërisht këtu nis përgjegjësia e krijesës: në paracaktimin sovran të Krijuesit. Përsa i përket sovranitetit të tij, nuk ka patur dhe as nuk ka për të patur ndonjë “fund” ndaj tij!

Le të japim disa prova të mëtejshme se përgjegjësia e krijesës bazohet në sovranitetin e Perëndisë. Sa shumë gjëra janë shkruar në Shkrim, të cilat kanë qenë të drejta, sepse Perëndia i ka dekretuar dhe nuk do të kishin qenë të drejta, po të mos i kishte dekretuar! Çfarë të drejte kishte Adami që të “hante” nga pemët e Kopshtit? Pa lejen e Krijuesit të tij (Zan. 2:16), ai do të kishte qenë një hajdut! Ç’të drejtë kishte Izraeli që t’u “merrte hua” egjiptasve sende të çmuara dhe rroba (Eksodi 12:35)? Asnjë të drejtë, po të mos e kishte autorizuar Perëndia (Eks. 3:22). Ç’të drejtë kishte Izraeli që të therte të gjithë ato qengja për flijim? Asnjë, nëse Perëndia nuk do ta kishte urdhëruar. Ç’të drejtë kishte Izraeli të vriste tërë kanaanitët? Asnjë, nëse Jehovahu nuk do t’i kishte urdhëruar. Ç’të drejtë ka bashkëshorti t’i kërkojë nënshtrim të shoqes? Asnjë, nëse Perëndia nuk e ka urdhëruar këtë. Dhe kështu mund të vazhdojmë. Përgjegjësia njerëzore bazohet në sovranitetin hyjnor.

Ja një shembull tjetër i ushtrimit të sovranitetit absolute të Perëndisë. Perëndia i vendosi të zgjedhurit e tij në një pozitë të ndryshme nga ajo e Adamit apo Izraelit. Ai i vendosi të zgjedhurit e tij në një pozitë të pakushtëzuar. Në Besëlidhjen e Përjetshme, Jezu Krishti u caktua Kreu i tyre, mori përgjegjësinë e tyre mbi vete dhe përmbushi një drejtësi të përsosur, të paanulueshme dhe të përjetshme. Krishti u vendos në një pozitë të kushtëzuar, sepse iu “nënshtrua ligjit, që të shpengojë ata që ishin nën ligj”, por vetëm se ka një ndryshim të pafund: që të tjerët kanë dështuar, kurse ai jo dhe nuk mund të dështojë. Dhe kush e vuri Krishtin në atë pozitë të kushtëzuar? Perëndia Trini. Ishte vullneti sovran që e caktoi atë, dashuria sovrane që e dërgoi dhe autoriteti sovran që i caktoi atë që duhet të bënte.

Disa kushte të caktuara u vunë mbi Ndërmjetësin. Ai duhet të bëhej i ngjashëm me mishin mëkatar; ai duhet të lartësonte ligjin dhe ta nderont; duhet të mbante të gjitha mëkatet e të Tijëve në trupin e vet, mbi një pemë; ai do të kryente shklyerjen e plotë të mëkateve; duhet të duronte zemërimin e Perëndisë; duhet të vdiste e të varrosej. Nëse do të përmbushte këto kushte, iu premtua një shpërblim: Isaia 53:10-12. Ai do të ishte i Parëlinduri në mes të shumë vëllezërve; ai do të kishte një popull, që do të merrte pjesë në lavdinë e tij. I bekuar qoftë emri i tij përjetë, sepse ai i përmbushi këto kushte dhe si rrjedhim, Ati është i lidhur me betim solem, që të ruajë përmes kohës dhe të bekojë përmes përjetësisë secilin prej atyre për të cilin Biri i tij i mishëruar ndërmjetësoi. Duke qenë se ai zuri vendin e tyre, tani ata kanë pjesë me të. Drejtësia e Tij është e tyre, pozita e tij para Perëndisë është e tyre dhe jeta e tij është e tyre. Ata nuk kanë asnjë kusht të vetëm për të përmbushur, asnjë përgjegjësi për të kryer që të fitojnë harenë e përjetshme. “Sepse, me një ofertë të vetme, ai i bëri të përsosur për gjithnjë ata që shenjtërohen” (Heb. 10:14).

Ja sovraniteti i Perëndisë i zbuluar para të gjithëve, zbuluar në mënyrat e ndryshme me të cilat i trajton krijesat. Një pjesë e engjëjve, Adami, Izraeli u vendosën mbi një pozitë të kushtëzuar, me bindjen e tyre dhe besnikërinë ndaj Perëndisë, si kusht për vazhdimësinë e bekimeve. Por në dallim të theksuar me ta, “tufës së vogël” (Luka 12:32) i është dhënë një pozitë të pakushtëzuar e të pandryshueshme në besëlidhjen e Perëndisë, këshillat e Perëndisë dhe Birin e Perëndisë. Bekimi i tyre kushtëzohet nga vepra e Krishtit për ta. “Themeli i fortë i Perëndisë qëndron i patundur, dhe ka këtë vulë: “Zoti i njeh të vetët” (2 Tim. 2:19). Themeli mbi të cilin qëndrojnë të zgjedhurit e Perëndisë është i përsosur e asgjë nuk mund t’i shtohet e as nuk mund t’i hiqet atij (Predikuesi 3:14). Ja pra, zbulimi më i lartë dhe madhështor i sovranitetit absolute të Perëndisë. Me të vërtetë ai “ka mëshirë për atë që do dhe e ngurtëson atë që do” (Rom. 9:18).

04. Njohja Paraprake e Perendise – Atributet e Perendise

Sa debate kanë lindur nga kjo temë në të kaluarën! Po cila është ajo e vërtetë e Shkrimit të Shenjtë që nuk është kthyer në arenë të betejave teologjike dhe kishtare? Ndër të tjera mund të përmendim hyjninë e Krishtit, lindjen e tij të virgjër, vdekjen e tij shlyese, ardhjen e tij të dytë; shfajësimin, shenjtërimin, sigurinë e besimtarit; kishën, administrimin e saj, pleqtë e saj, disiplinën; pagëzimin, Darkën e Zotit dhe një sërë të vërtetash të tjera të çmuara. E megjithatë, debatet që janë zhvilluar mbi to nuk ua mbyllën gojën shërbëtorëve besnikë të Perëndisë. Atëherë pse duhet ta shmangim çështjen e mundimshme të paranjohjes së Perëndisë, sepse në fakt, ka nga ata që do të na padisin se nxisim grindje? Le të grinden të tjerët sa të duan, por ne kemi për detyrë të dëshmojmë sipas dritës që na është dhënë.

Ka dy gjëra në lidhje me paranjohjen e Perëndisë për të cilat shumë veta janë në padituri: kuptimi i shprehjes dhe qëllimi biblik i saj. Meqenëse kjo padituri është shumë e përhapur, është e lehtë që predikuesit dhe mësuesit t’i mbushin me çoroditje të tilla në lidhje me paranjohjen edhe besimtarët e krishterë. Ka vetëm një parandalim kundër gabimit, që është të rrënjosesh në besim dhe për këtë nevojitet një studim i zellshëm e plot lutje dhe një pranim i Fjalës së ngulitur të Perëndisë me butësi. Vetëm atëherë forcohemi kundër sulmeve që na rrethojnë. Ka nga ata sot që po e abuzojnë këtë të vërtetë që të diskreditojnë dhe të mohojnë sovranitetin absolut të Perëndisë në shpëtimin e mëkatarëve. Ashtu si kritikët e lartë (që merren me studimin kritik të teksteve biblike, për të vërtetuar prejardhjen e tyre letrare, historinë, kuptimin dhe qëllimin e autorëve) hedhin poshtë frymëzimin hyjnor të Shkrimeve, evolucionistët hedhin poshtë veprën e Perëndisë në krijim, po ashtu disa mësues pseudo-biblikë po shtrembërojnë paranjohjen e tij, që të mohojnë zgjedhjen e tij të pakushtëzuar në jetën e përjetshme.

Kur shtjellohet tema solemne dhe e bekuar e paracaktimit, kur paraqitet zgjedhja e përjetshme e Perëndisë, që disa persona të bëhen të ngjashëm me shëmbëllimin e Birit të tij, armiku dërgon disa teologë që të argumentojnë se zgjedhja bazohet në paranjohjen e Perëndisë dhe kjo “paranjohje” interpretohet në mënyrë të tillë që të nënkuptojë se Perëndia e parashikoi se disa persona do t’i përgjigjen më lehtë se të tjerët bindjes së Frymës. Dhe duke qenë se Perëndia e dinte se ata do të besonin, ai i paracaktoi ata në shpëtim. Por një thënie e tillë është krejtësisht e gabuar, pasi mohon të vërtetën e prishjes së plotë, duke supozuar se tek disa njerëz gjendet diçka e mirë. Sipas kësaj ideje, mënjanonohet pavarësia e Perëndisë, sepse i bën dekretet e tij të varen nga çfarë ai zbulon në një krijesë. Por kjo shkakton konfuzion, sepse në fakt, e vërteta është krejt e kundërta e idesë që Perëndia e parashikoi se disa mëkatarë do t’i besojnë Krishtit dhe si rrjedhim, ai i paracaktoi ata për shpëtim. Shkrimi pohon se Perëndia, në sovranitetin e tij të lartë, veçoi disa për të marrë favoret e tij të dallueshme (Veprat 13:48) dhe si rrjedhim, Ai vendosi që t’u japë atyre dhuratën e besimit. Teologjia e bën paranjohjen e besimit tonë shkakun e zgjedhjes së tij për shpëtim, kurse në fakt, zgjedhja e Perëndisë është shkaku, ndërsa të besuarit tonë te Krishti është efekti.

Para se të vazhdojmë më tej me diskutimin tonë mbi këtë teme kaq shumë të keqkuptuar, le të pushojmë pak dhe të përkufizojmë mirë shprehjet tona. Çfarë nënkuptojmë me “paranjohje?”. “Të njohësh që më parë” është përgjigjja e shpejtë që japin shumë veta. Por nuk duhet të arrijmë në përfundime të nxituara e as nuk duhet t’i drejtohemi fjalorit të Uebsterit, sikur të ishte autoriteti më i lartë, sepse nuk ka të bëjë me etimologjinë (që ka të bëjë me prejardhjen e një fjale, apo me përshkrimin e historisë së një fjale të veçantë) e shprehjes së përdorur. Na duhet të zbulojmë sesi përdoret fjala në Bibël. Përdorimi i një shprehjeje nga Fryma e Shenjtë përcakton gjithnjë kuptimin e qëllimin e saj. Eshtë pikërisht dështimi për ta zbatuar këtë rregull të thjeshtë që është përgjegjëse për kaq shumë konfuzion dhe gabim. Shumë njerëz supozojnë se e dijnë domethënien e një fjale të caktuar që përdoret në Shkrim, por janë shumë të ngadaltë për t’i provuar supozimet e tyre me anë të një liste alfabetike të fjalëve kryesore të Biblës, duke iu referuar pasazheve në të cilat ato ndodhin. Le ta zgjerojmë këtë.

Merrni fjalën “mish”. Kuptimi i saj duket aq i qartë sa shumë personave u duket një humbje kohe që të kërkojnë për referencat e saj të ndryshme përmes Shkrimit. Supozohet me ngut se fjala është sinonim i trupit fizik dhe si rrjedhim nuk bëhet asnjë kërkim i mëtejshëm. Por në fakt, në Bibël, fjala “mish” përfshin shpesh shumë më tepër se sa diçka fizike. Për të arritur kuptimin e vërtetë të shprehjes duhet një krahasim i zellshëm i çdo rasti kur përmendet dhe një studim i çdo konteksti të veçantë. Merrni fjalën “botë”. Lexuesi i zakonshëm i Biblës kujton se kuptimi i kësaj fjale ka të bëjë me racën njerëzore dhe si rrjedhim, shumë pasazhe ku gjendet shprehja interpretohen gabim. Merrni fjalën “pavdekësi”. Pse duhet studjuar kur është e qartë se ka lidhje me pashkatërrueshmërinë e shpirtit. Ç’ marrëzi dhe sa gabim është të supozosh diçka, kur ke të bësh me Fjalën e Perëndisë! Nëse lexuesi do të marrë mundimin që të shqyrtojë me kujdes çdo pasazh ku gjenden “e vdekshmja” dhe “e pavdekshmja”, do ta shohë se këto fjalë nuk zbatohen kurrë ndaj shpirtit por gjithnjë ndaj trupit.

Çfarë thuhet për “mishin”, “botën” dhe “pavdekësinë” zbatohet njësoj edhe për shprehjet “të njohësh” dhe të “njohësh paraprakisht”. Në vend që të përfytyrojmë se këto fjalë nuk nënkuptojnë më shumë se një njohje të thjeshtë, pasazhet e ndryshme në të cilat ato gjenden duhet të shqyrtohen me kujdes. Fjala “paranjohje” nuk gjendet në dhjatën e Vjetër. Por fjala “njoh” përmendet shpesh. Kur shprehja përdoret në lidhje me Perëndinë, do të thotë shpesh të konsiderosh dikë me favor, duke nënkuptuar jo një njohje të thjeshtë por një pasion për një objekt të caktuar. “Të njoh personalisht” (Eksodui 33:17). “U bëtë rebelë kundër Zotit, qysh nga dita që ju kam njohur” (Ligji i Përtërirë 9:24). “”Para se unë të të formoja në barkun e nënës sate, të kam njohur” (Jeremia 1:5). “Kanë bërë mbretër disa, por jo sipas dëshirës sime; kanë caktuar krerë, por pa dijeninë time; me argjendin e tyre dhe me arin e tyre kanë bërë idhuj, me qëllim që të shkatërrohen” (Osea 8:4). “Vetëm ju kam njohur midis tërë familjeve të dheut; prandaj unë do t’ju ndëshkoj për të gjitha paudhësitë tuaja” (Amos 3:2). Në këto pasazhe, “njohur” do të thotë ose dashur ose caktuar.

Po ashtu, fjala “njoh” përdoret shpesh në Dhjatën e Re, me të njëjtin kuptim si në Dhjatën e Vjetër. “Dhe atëherë unë do t’u sqaroj atyre: “Unë s’ju kam njohur kurrë” (Mat. 7:23). “Unë jam bariu i mirë, dhe i njoh delet e mia dhe ato më njohin mua” (Gjoni 10:14). “Por në qoftë se dikush e do Perëndinë, ai është i njohur prej tij” (1 Kor. 8:3). “Zoti i njeh të vetët” (2 Tim. 2:19).

Fjala “paranjohje”, siç përdoret në Dhjatën e Re, është më pak e errët se sa në formën e thjeshtë “të njohësh”. Nëse çdo pasazh, në të cilin fjala përmendet, do të studiohet me kujdes, do të zbulohet se është një çështje, që ka të bëjë me faktin, nëse lidhet me konceptimin e thjeshtë të ngjarjeve që do të ndodhin. Në fakt, kjo “paranjohje” nuk përdoret kurrë në Shkrim, në lidhje me ngjarje apo veprime që do të ndodhin në të ardhmen, por ka lidhje gjithnjë me “persona”. Nuk na thuhet se Perëndia “paranjohu” veprimet e personave por vetë personat. Për ta provuar këtë, ne do të citojmë çdo pasazh ku gjendet kjo shprehje.

Referenca e parë gjendet te Veprat 2:23, në të cilën lexojmë: “Ai, pra, sipas këshillit të caktuar dhe të paranjohur të Perëndisë, ju dorëzua juve dhe ju e zutë dhe, me duart e të padrejtëve, e gozhduat në kryq dhe e vratë”. Po të shihen me kujdes fjalët e këtij vargu, do të zbulohet se apostulli nuk bën fjalë për paranjohjen e Perëndisë mbi veprimin e kryqëzimit, por të Personit të kryqëzuar: “Ai (Krishti) ….ju dorëzua” etj.
    Kurse e dyta gjendet te Ronmakëve 8:29-30. “Sepse ata që ai i ka njohur që më parë, edhe i ka paracaktuar që të jenë të ngjashëm me shëmbëlltyrën e Birit të tij, kështu që ai të jetë i parëlinduri në mes të shumë vëllezërve. Dhe ata që ai i paracaktoi edhe i thirri” etj. Vlerësojeni me kujdes përemrin e përdorur këtu. Nuk është çfarë ai ka njohur që më parë, por ata që i ka njohur. Nuk është fjala këtu për dorëzimin e vullnetit të tyre e as për besimin e zemrave të tyre, por për vetë personat.

“Perëndia nuk e hodhi poshtë popullin e vet, të cilin e njohu që përpara” (Rom. 11:2). Përsëri, referimi është ndaj personave.

Referenca e fundit gjendet te 1 Pjetër 1:2: “Të zgjedhurve sipas paranjohjes së Perëndisë, Atit”. Kush janë “të zgjedhurit sipas paranjohjes së Perëndisë, Atit? Vargu i mëparshëm na e tregon këtë: referenca është ndaj të “huajve të shpërndarë”, atyre të diasporas, judejve besimtarë. Pra, edhe këtu, referenca është ndaj personave dhe jo ndaj veprimeve të tyre të parashikuara.

Duke patur parasysh këto pasazhe (nuk ka më të tjera), çfarë baze biblike mund të ketë dikush që thotë se Perëndia i “njihte që më parë” veprimet e disa personave, dmth “pendimin dhe besimin” e tyre dhe se, për shkak të këtyre veprimeve, ai i zgjodhi ata në shpëtim? Por nuk është aspak e vërtetë, pasi Shkrimi nuk na e paraqet kurrë pendimin dhe besimin si të parashikuar apo paranjohur nga Perëndia. Ai sigurisht e dinte që nga përjetësia se disa persona do të pendoheshin dhe do të besonin, por ky nuk është sipas Shkrimit objekti i “paranjohjes” së Perëndisë. Kjo fjalë ka të bëjë gjithnjë me paranjohjen e Perëndisë ndaj disa personave, prandaj le ta ruajmë “modelin e fjalëve të shëndosha” (2 Tim. 1:13).

Diçka tjetër ndaj së cilës ne dëshirojmë të tërheqim vëmendjen është fakti që dy pasazhet e para e cituara më lart tregojnë dhe mësojnë qartë se “paranjohja” e Perëndisë nuk është shkakësore, por përkundrazi, diçka tjetër qëndron nga pas, i paraprin asaj, që është dekreti i Tij sovran. Krishti u “dorëzua nga (1) këshilla e paracaktuar dhe (2) e paranjohur e Perëndisë” (Veprat 2:23). “Këshilla” ose dekreti i Tij ishte baza e paranjohjes së Perëndisë. Le të kthehemi përsëri te Rom. 8:29, që hapet me fjalën “sepse”, gjë që na tregon se duhet të lexojmë vargun e mëparshëm. Atëherë, çfarë thuhet në vargun paraprirës? Se “të gjitha gjëra bashkëveprojnë për të mirë për…që janë të thirrur sipas qëllimit të tij”. Pra, paranjohja e Perëndisë bazohet në qëllimin ose dekretin e tij (shih Ps.2:7).

Perëndia e paranjeh atë që do të ndodhë, sepse ka dekretuar atë që do të ndodhë. Prandaj të pohosh se Perëndia zgjedh, sepse i njeh njerëzit që më parë, është në kundërshtim me rendin e Shkrimit. Në fakt, Ai “paranjeh” sepse ka zgjedhur. Kjo e heq arsyen apo shkakun e zgjedhjes nga krijesa dhe e vendos te vullneti sovran i Perëndisë. Perëndia vendosi që të zgjidhte disa persona, jo për shkak të ndonjë gjëje në ta, që ata kryejnë çdo ditë apo që është parashikuar se do të kryejnë, por thjesht nga dëshira e tij. Ne nuk e dime pse Ai ka zgjedhur disa persona, por mund të themi “Po, o Atë, sepse kështu të pëlqeu ty”. Romakëve 8:29 mëson qartë se Perëndia, para themelimit të botës, veçoi disa mëkatarë dhe i caktoi që të shpëtoheshin (2 Thes. 2:13). Kjo shihet qartë nga fjalët përmbyllëse të vargut: “Që të jenë të ngjashëm me shëmbëlltyrën e Birit të tij” etj. Perëndia nuk paracaktoi ata që e dinte që më parë se ishin “të ngjashëm”, por, përkundrazi, ata që i “njihte që më parë” (pra, ata që i donte dhe i zgjodhi), Ai i paracaktoi që të ishin të ngjashëm. Ngjashmëria e tyre me Krishtin nuk është shkaku, por efekti i paranjohjes dhe paracaktimit të Perëndisë.

Perëndia nuk e ka zgjedhur një mëkatar, sepse e dinte që më parë se do të besonte, për arsyen e thjeshtë se asnjë mëkatar nuk beson pa i dhënë Perëndia besim, ashtu si njeriu nuk sheh pa i dhënë Perëndia dritën e syrit. Drita e syrit është dhuratë e Perëndisë, ndërsa të shikuarit është pasojë e përdorimit tim të asaj dhurate. Pra, besimi është dhuratë e Perëndisë (Efes. 1:8,9), kurse të besuarit është pasojë e përdorimit tim të kësaj dhurate. Po të ishte e vërtetë që Perëndia ka zgjedhur disa që të shpëtohen, sepse do të besonin në kohën e duhur, atëherë të besuarit do të ishte një veprim meritues e në atë rast, mëkatari i shpëtuar do të kishte arsye për “mburrje”, gjë që Shkrimi e mohon qartë: Efesianëve 2:9.

Sigurisht që Fjala e Perëndisë mëson mjaft qartë se të besuarit nuk është një veprim meritues. Ajo pohon se të krishterët janë njerëz “që kanë besuar me anë të hirit” (Veprat 18:27). Nëse ata kanë besuar “me anë të hirit”, “të besuarit” nuk ka asnjë meritë e si rrjedhim nuk mund të jetë arsyeja apo shkaku që e ka nxitur Perëndinë për t’i zgjedhur ata. Jo, zgjedhja e Perëndisë nuk buron nga diçka që ndodhet në ne, por vetëm nga dëshira e tij sovrane. Tek Romakëve 11:5, lexojmë sërish për “Një mbetje pas zgjedhjes së hirit”. Ёshtë mjaft e qartë, se vetë zgjedhja është prej hirit dhe hiri është një favor i pamerituar, diçka për të cilën ne nuk kishim asnjë ndikim tek Perëndia.

Pra, duket se është mjaft e rëndësishme që të kemi pikëpamje të qartë dhe biblike mbi “paranjohjen” e Perëndisë. Konceptet e gabuara rreth saj të shpien patjetër në mendime që nuk e nderojnë atë aspak. Ideja mjaft e njohur mbi paranjohjen Hyjnore është krejt e pavend, pasi Perëndia jo vetëm që e dinte fundin që në fillim, por edhe planifikoi, fiksoi, paracaktoi gjithçka që në fillim. Dhe, ashtu si shkaku qëndron në raport me efektin, po ashtu, qëllimi është baza e parashikimit të tij. Nëse lexuesi është një i krishterë i vërtetë, kjo ndodh sepse Perëndia e ka zgjedhur atë në Krishtin, që para krijimit të botës (Efes. 1:4) dhe jo se e ka zgjedhur, sepse parashikoi se do të besonte, por e zgjodhi thjesht sepse i pëlqeu ta zgjidhte, pavarësisht nga besimi natyror. Atëherë, e tërë lavdia i përket Atij. Ju nuk keni asnjë arsye që të merrni ndonjë meritë për vete. Ju keni “besuar me anë të hirit” (Veprat 18:27), sepse vetë zgjedhja juaj ka qenë “perj hirit” (Rom. 11:5).

03. Njohja e Perendise – Atributet e Perendise

Perëndia është i gjithëdijshëm. Ai njeh gjithçka, gjithçka të mundur, gjithçka aktuale, çdo ngjarje, çdo krijesë, të kaluarën, të tashmen dhe të ardhmen. Ai e njeh përsosmërisht çdo detaj të jetës së çdo krijese në qiell, në tokë dhe në ferr. “Njeh atë që është në terr” (Danieli 2:22). Asgjë nuk i shpëton syrit të Tij, asgjë nuk mund t’i fshihet atij, asgjë nuk harrohet prej tij. Le të themi me psalmistin: “Njohja jote është shumë e mrekullueshme për mua, aq e lartë sa unë nuk mund ta arrij” (Ps. 139:6). Njohja e Tij është e përsosur. Nuk gabon kurrë, nuk ndryshon kurrë dhe nuk lë asgjë pas dore. “Dhe nuk ka asnjë krijesë që të jetë e fshehur para tij, por të gjitha janë lakuriq dhe të zbuluara para syve të Atij, të cilit ne do t’i japim llogari” (Heb. 4:13). Po, i tillë është Perëndia me të cilin “ne kemi të bëjmë!”.

      “Ti e di kur ulem dhe kur ngrihem, ti e kupton nga larg mendimin tim. Ti e shqyrton me kujdes ecjen time dhe pushimin tim dhe i njeh thellë të gjitha rrugët e mia. Sepse, edhe para se të jetë fjala mbi gojën time ti, o Zot, e di atë plotësisht” (Ps. 139:2-4). Ç’ Qenie e mahnitshme është Perëndia i Shkrimit! Secili prej atributeve të Tij të lavdishme duhet të na nxisë që ta nderojmë. Njohja e gjithdijshmërisë së tij duhet të na nxisë që të përkulemi në adhurim para tij. E megjithatë sa pak ne meditojmë mbi këtë përsosmëri hyjnore! Mos ndoshta kjo ndodh sepse thjesht ideja e kësaj përsosmërie na bën të mos ndjehemi mirë?

      Sa solemn është fakti që asgjë nuk mund t’i fshihet Perëndisë! “Pastaj Fryma e Zotit ra mbi mua dhe më tha: “Thuaj: Kështu thotë Zoti: Ju thoni kështu, o shtëpi e Izraelit, dhe unë i njoh gjërat që ju shkojnë në mend” (Ezekiel 11:5). Megjithëse Ai është i padukshëm për ne, nuk jemi ne të padukshëm ndaj tij. As errësira e natës, as perdet më të trasha e as biruca më e thellë nuk mund ta fshehë mëkatarin nga sytë e të Gjithëdijshmit. Pemët e kopshtit nuk mundën t’i fshihnin prindërit tanë të parë. Asnjë sy njeriu nuk e pa Kainin duke vrarë të vëllanë, por Krijuesi i tij dëshmoi krimin. Sara mund të qeshë me ironi brenda një çadre, por Jehovahu e dëgjoi. Akani mori një shufër ari dhe e fshehu mirë në tokë, por Perëndia e nxori në dritë. Davidi u mundua shumë që të mbulonte ligësinë e tij, por Perëndia që sheh gjithçka dërgoi një prej shërbëtorëve të Tij që t’i thoshte: “Dhe në qoftë se nuk veproni kështu, atëherë do të mëkatoni kundër Zotit; dhe të jeni të sigurtë që mëkati juaj do t’ju gjejë” (Num. 32:23).

      Po të mundte, njeriu do t’ia hiqte Perëndisë gjithëdijeninë, diçka kjo që provon se “Në fakt mendja e kontrolluar nga mishi është armiqësi kundër Perëndisë” (Rom. 8:7)!. Të këqijtë e urrejnë natyrshëm këtë përsosmëri hyjnore sepse janë të detyruar ta pranojnë këtë, në mënyrë të natyrshme. Ata do të donin që të mos ekzistonte një Dëshmitar i mëkateve të tyre, as një Hulumtues i zemrave të tyre e as një Gjykatës të veprave të tyre. Ata përpiqen që ta dëbojnë një Perëndi të tillë nga mendimet e tyre: “Atyre nuk u shkon në mend që unë nuk e harroj gjithë ligësinë e tyre” (Osea 7:2). Sa solemn është psalmi 90:8. Ndaj dhe çdo mohues i Krishtit, dridhet me të drejtë para tij: “Ti i vë fajet tona para teje, mëkatet tona të fshehta në dritën e fytyrës sate”.

      Por për besimtarin, fakti i gjithëdijenisë së Perëndisë është një e vërtetë plot me ngushëllim. Në kohët e hutimit, ai thotë me Jobin: “Por ai e njeh rrugën që unë kam marrë” (Jobi 23:10). Mund të jetë tejet misterioze për mua, e pakuptueshme për miqtë e mi, por “Ai e njeh!”. Në kohë dobësie dhe lodhjeje besimtarët ngushëllohen që “Sepse ai e njeh natyrën tonë dhe nuk harron që ne jemi pluhur” (Ps. 103:14). Në kohë dyshimi dhe mosbesimi ata u drejtohen këtij atributi duke thënë: “Më heto, o Perëndi, dhe njihe zemrën time; më provo dhe njihi mendimet e mia dhe shiko në se ka tek unë ndonjë rrugë të keqe dhe më udhëhiq nëpër rrugën e përjetshme” (Ps. 139:23, 24). Në kohë dështimi dëshpërues, kur veprimet i demaskojnë zemrat tona, kur veprat tona e kanë mohuar përkushtimin tonë dhe pyetja depërtuese na vjen në mendje: “A më do ti mua?”, ne themi si Pjetri “Zot, ti di çdo gjë, ti di se unë të dua” (Gjoni 21:17).

      Ja një inkurajim për lutjen. Nuk ka shkak për të patur frikë se lutjet e të drejtit do të mbeten pa u dëgjuar dhe rënkimet e lotët e tyre do t’i shpëtojnë syrit të Perëndisë, meqenëse Ai i njeh mendimet dhe qëllimet e zemrës. Nuk ka rrezik që një shenjtor të mos vihet re në mes të morisë së lutësve që paraqesin çdo orë e ditë kërkesat e ndryshme, sepse një Mendje e pafund është e aftë t’u kushtojë të njëjtën vëmendje miliona njerëzve, sikur një person i vetëm po kërkon vëmendje. Po ashtu edhe mungesa e shprehjeve të duhura, paaftësia për të shprehur dëshirat e thella të shpirtit nuk i rrezikon lutjet tona, sepse: “Dhe do të ndodhë që, para se të më kërkojnë, unë do të përgjigjem; do të jenë akoma duke folur, dhe unë do t’ua plotësoj (Isa. 65:24).

      “I madh është Zoti ynë, e pamasë është fuqia e tij dhe e pafund zgjuarësia e tij” (Ps. 147:5). Perëndia nuk njeh vetëm çfarëdo që ka ndodhur në të kaluarën në çdo pjesë të territorit të tij dhe Ai nuk njeh vetëm gjithçka që ndodh në mbarë gjithësinë, por njeh përsosmërisht çdo ngjarje, nga më e vogla deri në më të madhen që do të ndodhë në të ardhmen. Njohja e Perëndisë është aq e plotë sa njohja e tij ndaj të kaluarës dhe të tanishmes dhe kjo ndodh pasi e ardhmja varet krejt prej tij. Nëse mund të ndodhte diçka pa ndërmjetësimin apo lejen e Perëndisë, atëherë ajo do të ishte e pavarur prej tij dhe ai nuk do të ishte më Suprem.

      Njohja hyjnore e të ardhmes nuk është thjesht diçka abstrakte, por diçka që është në mënyrë të pandashme e lidhur dhe e shoqëruar me qëllimin e tij. Vetë Perëndia ka projektuar çfarëdo që do të ndodhë dhe çfarë ai ka projektuar do të zbatohet. Siç e pohon Fjala e Tij tepër e sigurtë: “Tërë banorët e dheut përpara tij konsiderohen si asgjë; ai vepron si të dojë me ushtrinë e qiellit dhe me banorët e dheut. Askush nuk mund t’ia ndalë dorën ose t’i thotë: “Çfarë po bën?” (Danieli 4:35). Dhe përsëri: “Ka shumë plane në zemrën e njeriut, por vetëm plani i Zotit do të mbetet i pandryshuar” (Fjalët e Urta 19:21). Duke qenë se si urtësia ashtu edhe fuqia e Perëndisë janë të pafundme, përmbushja e qëllimeve të tij është tërësisht e garantuar. Ashtu si nuk është e mundur që Perëndia i shenjtë trini të gënjejë, po ashtu nuk është e mundur që këshilla hyjnore të mos zbatohet.

      Asgjë që lidhet me të ardhmen nuk është po ashtu e pasigurtë, përsa i përket zbatimit të këshillës së Perëndisë. Asnjë nga dekretet nuk u lihet mundësisë së krijesave apo shkaqeve sekondare. Nuk ka ngjarje të ardhshme që të jetë thjesht një mundësi, pra diçka që mund apo mund të mos ndodhë. “Prej kohësh janë të njohura te Perëndia të gjitha veprat e tij” (Veprat 15:18). Çfarëdo që Perëndia ka dekretuar është patundshmërisht e sigurtë, sepse te ai nuk ka ndërrim dhe as hije ndryshimi (Jakobi 1:17). Prandaj lexojmë që në fillim të këtij libri që na zbulon një pjesë të mirë të së ardhmes për “gjërat që duhet të ndodhin për së shpejti” (Zbulesa 1:1).

      Njohja e përsosur e Perëndisë ilustrohet në çdo profeci që gjendet në Fjalën e tij. Në Dhjatën e Vjetër gjejmë një sërë parashikimesh në lidhje me historinë e Izraelit, që janë përmbushur në çdo detaj të imët, shekuj pas kohës kur janë shkruar. Në to gjenden edhe parashikime të tjera që profetizojnë vitet e para të shërbesës së Krishtit, të cilat janë përmbushur përsosmërisht gjithashtu. Profeci të tilla mund të jepeshin vetëm nga një person që e njihte fundin që në fillim dhe që zotëron një njohje e cila qëndron mbi sigurinë e pakushtëzuar të përmbushjes së çdo gjëje të parashikuar. Po ashtu, si Dhjata e Vjetër, ashtu edhe ajo e re përmbajnë shumë njoftime të tjera që i përkasin të ardhmes, të cilat edhe ato “duhet të përmbushen” (Luka 24:44), sepse janë profetizuar prej dekretuesit të tyre.

      Por duhet të theksohet se as njohja e Perëndisë e as njohuria e tij për të ardhmen, e marrë në vetvete, nuk janë shkakësore. Asgjë nuk ka ndodhur e as ka për të ndodhur thjesht sepse Perëndia ka qenë në dijeni. Shkaku i çdo gjëje është vullneti i Perëndisë. Njeriu që u beson seriozisht Shkrimeve e di që më parë se stinët do të pasojnë njëra-tjetrën me rregulltësi të pandryshueshme deri në fund të historisë së botës (Zan. 8:22) e megjithatë njohja e tij nuk është shkaku i vazhdimësisë së tyre. Pra njohja e Perëndisë nuk rrjedh nga gjërat, nëse ato janë apo do të jenë por sepse ai i ka paracaktuar ato. Perëndia e dinte dhe e kishte parathënë kryqëzimin e Birit të tij me qindra vjet para se të mishërohej dhe kjo, pasi sipas qëllimit hyjnor, Ai ishte një Qengj i therur që nga themeli i botës: prandaj ne lexojmë që u dorëzua “sipas këshillit të caktuar dhe të paranjohur të Perëndisë” (Veprat 2:23).

      Nja dy fjalë zbatimi. Njohja e pafund e Perëndisë duhet të na mrekullojë. Sa shumë më lart se njeriu më i zgjuar është Zoti! Asnjë nga ne nuk e di se çfarë mund t’i sjellë dita, por e tërë e ardhmja ndodhet nën shikimin e Tij të gjithëdishëm. Njohja e pafund e Perëndisë duhet të na mbushë me nderim të shenjtë. Asgjë që bëjmë, themi apo dhe mendojmë nuk i shpëton Atij me të cilin kemi të bëjmë: “Sytë e Zotit janë kudo për të shikuar të këqijtë dhe të mirët” (Fj. Urta 15:3).

      Sa do të na frenonte kjo, po të meditonim mbi të më shpesh! Por përkundrazi, në vend që të sillemi pa kujdes, ne duhet të themi bashkë me Hagarin “Atëherë Agari thirri emrin e Zotit që i kishte folur: “Ti je El-Roi”, sepse tha: “A e pashë me të vërtetë atë që më shikon?” (Zan.16:13). Kuptimi i njohjes së pafund të Perëndisë duhet ta mbushë të krishterin me adhurim. E gjithë jeta ime ishte që nga fillimi nën shikimin e Tij. Edhe pse e parashikoi çdo rënie në mëkat, çdo rebelim, Ai e vendosi zemrën e tij mbi mua. Duke e kuptuar këtë, unë duhet të përkulem i mrekulluar dhe ta adhuroj Atë!

02. Dekretet – Atributet e Perendise

  Dekreti i Perëndisë është qëllimi ose vendimi i tij në lidhje me gjërat e të ardhmes. Ne kemi përdorur numrin njëjës, siç bën Shkrimi (Romakëve 8:28, Efesianëve 3:11), sepse ka qenë vetëm një veprim i mendjes së Tij të pafund rreth gjërave të ardhmes. Por ne sikur të ketë qenë disa veprime, pasi mendjet tona janë të afta që të mendojnë vetëm për disa kthesa rrënjësore të njëpasnjëshme, me shfaqjen e mendimeve dhe rasteve, ose në lidhje me objektet e ndryshme të dekretit të Tij, të cilat duke qenë disa objekte, duket sikur na kërkojnë një qëllim të veçantë për secilin. Por një kuptim i pafund nuk vepron me hapa, nga një faze në tjetrën: “Prej kohësh janë të njohura te Perëndia të gjitha veprat e tij” (Veprat Acts 15:18).

      Shkrimet përmendin dekretet e Perëndisë në shumë pasazhe dhe me shprehje të shumëllojshme. Fjala “dekret” gjendet te Psalmi 2:7 etj. Te Efes. 3:11 lexojmë për “qëllimin e përjetshëm” të Tij. Te Veprat 2:23 lexojmë për “këshillin e caktuar dhe të paranjohur të Perëndisë”. Kurse te Efes. 1:9 për misterin e “vullnetit” të Tij. Te Rom. 8:29 lexojmë që Ai edhe i paracaktoi, ndërsa te Efes.1:9 për “pëlqimin e tij”. Dekretet e Perëndisë quhen “këshilla”, për të treguar se ato janë përsosmërisht të urta dhe quhen “vullneti” i Perëndisë, për të treguar se ai nuk ka qenë nën asnjë kontroll, por ka vepruar sipas pëlqimit të tij. Kur vullneti i njeriut e sundon sjelljen e tij ai është zakonisht tekanjoz dhe i paarsyeshëm, por urtësia është gjithnjë e lidhur me “vullnetin” dhe veprimet e Atit dhe, si rrjedhim, dekretet e Perëndisë cilësohen si “këshilla e vullnetit të tij” (Efes. 1:11).

      Dekretet e Perëndisë kanë të bëjnë me të gjitha gjërat e të ardhmes pa përjashtim: çfarëdo që bëhet në kohë është paracaktuar para fillimit të kohës. Vërtet qëllimi i Perëndisë ka të bëjë me gjithçka, qoftë e vogël apo e madhe, por ne duhet të jemi kujdesshëm që të themi se megjithëse Perëndia është vërtet Administruesi dhe Kontrolluesi i mëkatit, ai nuk është Autori i tij, ashtu si është Autori i çdo gjëje të mirë. Mëkati nuk mund të burojë nga një Perëndi i shenjtë nëpërmjet krijimit pozitiv dhe të drejtpërdrejtë, por vetëm nëpërmjet lejimit dekretues dhe veprimit negativ. Dekreti i Perëndisë është aq gjithëpërfshirës sa qeverisja e tij, sepse përfshin tërë krijesat dhe ngjarjet. Ai kishte të bënte me jetën e vdekjen tonë, me gjendjen tonë në kohë dhe përjetësi. Ndërsa Perëndia i kryen të gjitha gjërat sipas këshillës së vullnetit të tij, ne mësojmë nga veprat e tij se cila është apo ishte këshilla e tij, ashtu si gjykojmë për planin e një arkitekti duke kontrolluar ndërtesën që ishte ngritur sipas udhëzimeve.

      Perëndia nuk dekretoi thjesht që të krijonte njeriun, ta vendoste në tokë dhe pastaj ta linte atë nën drejtimin e tij të pakontrolluar, por i rregulloi të gjitha rrethanat e individëve dhe detajet që do të përbënin historinë e racës nga fillimi deri në fund. Ai nuk dekretoi thjesht që duhet të vendosen ligje të përgjithshme për qeverisjen e botës por edhe vendosi zbatimin e këtyre ligjeve në çdo rast specifik.

      Ditët tona janë të numëruara e po ashtu edhe fijet e flokëve tona. Ne mund të mësojmë se deri ku shtrihen dekretet hyjnore nga zbatimi i providencës. Kujdesi i Providencës arrin deri në krijesat më të rëndomta dhe ngjarjet më të parëndësishme si ngordhja e një harabeli dhe rënia e një fije floku.

      Le të shohim tani disa nga karakteristikat e dekreteve hyjnore. Së pari, ato janë të përjetshme. Të supozosh se ndonjëri prej tyre është shpallur në kohë, do të thotë të supozosh se të shfaqurit e një rasti të ri, një ngjarje e paparashikuar apo kombinim i rrethanave e ka shtyrë Shumë të Lartin që të marrë një vendim të ri. Por kjo do të supozonte idenë se njohja e Perëndisë është e kufizuar dhe se Ai bëhet gjithnjë e më i urtë me kalimin e kohës, që është një blasfemi e tmerrshme. Askush që beson se dituria e Perëndisë është e pafund, duke përfshirë të kaluarën, të tashmen dhe të ardhmen, nuk mund ta pranojë doktrinën e gabuar të dekreteve të përkohshme. Perëndia nuk është në padijeni të ngjarjeve të ardhshme që do të kryhen nga vullneti njerëzor sepse Ai i ka parathënë ato në raste të panumërta dhe profecia nuk është gjë tjetër veçse shfaqja e parashikimit të Tij të përjetshëm. Shkrimi e pohon faktin që besimtarët janë zgjedhur para se të krijohej bota (Efes. 1:4) dhe se hiri iu është dhënë po atëherë (2 Tim. 1:9).

      Së dyti, dekretet e Perëndisë janë të urta. Urtësia shfaqet në përzgjedhjen e qëllimeve dhe të mjeteve më të mira, të përshtatshme për t’i përmbushur ato. Duket qartë nga njohja që kemi për dekretet, se ky karakter u përket atyre. Ato na zbulohen me anë të zbatimit të tyre dhe çdo provë e urtësisë në veprat e Perëndisë është provë e urtësisë së planit të tij, në përputhje me të cilin janë kryer. Siç shpall psalmisti: “Sa të shumta janë veprat e tua, o Zot! Ti i ke bërë të gjitha me dituri; toka është plot me pasuritë e tua”. Vërtet që vetëm një pjesë mjaft e vogël e këtyre dekreteve tërheq vëmendjen tonë, por ashtu si në raste të tjera, ne duhet të gjykojmë të tërën prej një pjese të veçantë, të gjykojmë atë që nuk njihet nëpërmjet asaj që është njohur.

      Ai që percepton veprimin e aftësive të admirueshme në pjesët e një mekanizmi që ka rastin ta analizojë, nxitet natyrshëm që të besojë se edhe pjesët e tjera janë njësoj të admirueshme. Në të njëjtën mënyrë, ne duhet të kënaqim mendjet me veprat e Perëndisë kur futen dyshime dhe t’i hedhim poshtë kundërshtimet që mund të sugjerojë diçka që nuk mund të pajtohet me konceptin që kemi me atë që është e mirë dhe e mënçur. Kur arrijmë cakun e të fundmes dhe vështrojmë drejt botës misterioze të të pafundmes, le të thërrasim: “O thellësi pasurie, urtësie dhe diturie të Perëndisë! Sa të pahulumtueshme janë gjykimet e tij dhe të pashtershme janë udhët e tij!” (Rom. 11:33).

      Së treti, ato janë të lira. “Kush i ka marrë përmasat e Frymës së Zotit, ose si këshilltari i tij i ka dhënë mësime? Me kë është konsultuar, që t’i jepte mend, t’i mësonte shtegun e drejtësisë, t’i jepte dituri dhe t’i tregonte rrugën e arsyes?” (Isa.40:13, 14). Perëndia ishte i vetëm kur i nxori dekretet dhe vendimet e tij s’u ndikuan nga asnjë shkak i jashtëm. Ai ishte i lirë të dekretonte apo që të dekretonte një gjë të caktuar dhe jo një tjetër. Këtë liri duhet t’ia atribuojmë Atij që është suprem, i pavarur dhe sovran në gjithçka që bën.

      Së katërti, ato janë absolute dhe të pakushtëzuara. Zbatimi i tyre nuk pezullohet nga ndonjë kusht që mund apo mund të mos kryhet. Në çdo rast ku Perëndia ka dekretuar një qëllim të caktuar, ai ka dekretuar edhe çdo mjet për të arritur atë qëllim. Ai që dekretoi shpëtimin e të zgjedhurve, dekretoi edhe që të vepronte besim në ta (2 Thes. 2:13). “Që shpall fundin që në fillim, dhe shumë kohë më parë gjërat që ende nuk janë bërë, duke thënë: “Plani im do të realizohet dhe do të bëj gjithçka më pëlqen” (Isa. 46:10): por kjo nuk mund të ndodhte nëse këshilla e Tij do të varej nga një kusht që mund të mos kryhet. Por Perëndia “vepron të gjitha sipas këshillës së vullnetit të tij” (Efes. 1:11).

      Së bashku me pandryshueshmërinë dhe pacënueshmërinë e dekreteve të Perëndisë, Shkrimi mëson qartë se njeriu është një krijesë e përgjegjshme dhe që jep llogari për veprimet e veta. Dhe nëse mendimet tona formohen nga Fjala e Perëndisë, pohimi i njërit nuk do të pasohet nga mohimi i tjetrit. Merret si i sigurtë fakti që ka një vështirësi serioze në përcaktimin se ku një ide përfundon e ku fillon. Kështu ndodh gjithnjë ku ekziston një ndërthurje të hyjnores me njerëzoren. Lutja e mirëfilltë hartohet nga Fryma e megjithatë është thirrja e zemrës njerëzore. Shkrimet janë Fjala e frymëzuar e Perëndisë, ndonëse janë shkruar nga njerëz që nuk ishin thjesht vegla në duart e Perëndisë. Krishti është edhe Perëndi, edhe njeri. Ai është i gjithëdijshëm e megjithatë “rritej në dituri” (Luka 2:52). Ai ishte i Plotfuqishëm e megjithatë “u kryqëzua në dobësinë e tij” (2 Kor. 13:4). Ai ishte Princi i jetës e megjithatë vdiq. Këto janë mistere të mëdha por besimi i pranon ato pa mëdyshje.

Shpesh është thënë në të kaluarën se çdo kundërshtim kundër dekreteve të përjetshme zbatohet njësoj edhe kundër njohurive paraprake:

“Nëse Perëndia ka dekretuar gjithçka që do të ndodhë apo jo, të gjithë ata që pranojnë se ka një Perëndi, e pranojnë se Ai i njeh gjërat që më parë. Ёshtë e vetëkuptueshme se ai i njeh gjërat që më parë, ai ose i miraton ato, ose nuk i miraton, pra ose ai është i vullnetshëm që ato të ekzistojnë, ose nuk është i vullnetshëm. Por që të jesh i vullnetshëm që ato ekzistojnë, do të thotë që t’i dekretosh ato” (Jonathan Edwards).

      Së fundi, përpiqu të supozosh me mua dhe pastaj të meditosh të kundërtën. Të mohosh dekretet hyjnore do të thotë të parashikosh një botë me gjithçka të rregulluar prej shansit të paprojektuar ose fatit të verbër. E atëherë a do të kishte paqe, siguri dhe ngushëllim për zemrat e mendjet tona të varfëra? Do të kishte strehim ku të arratiseshim në orën e provës dhe të nevojës? Aspak. Nuk do të kishte gjë më të mirë se errësira e thellë dhe tmerri i mjerë i ateizmit. Oh, lexues i im, sa mirënjohës duhet të jemi që gjithçka përcaktohet nga urtësia dhe mirësia e pafund! Ç’lavdërim dhe mirënjohje i takon Perëndisë për dekretet e tij hyjnore. Pikërisht për shkak të tyre “Ne e dimë se të gjitha gjëra bashkëveprojnë për të mirë për ata që e duan Perëndinë, për ata që janë të thirrur sipas qëllimit të tij” (Rom. 8:28). Le të thërrasim: “Sepse prej tij, me anë të tij dhe për të janë të gjitha gjëra. Lavdi atij përjetë! Amen” (Rom. 11:36).

01.Vetë-mjaftueshmëria e Perëndisë – Atributet e Perendise

  Titulli i këtij artikulli mund të mos jetë ndoshta aq i qartë sa të shfaqë temën e tij. Kjo ndodh pjesërisht për shkak se sot shumë pak të krishterë janë të mësuar me meditimin e përsosmërive personale të Perëndisë. Relativisht pak prej atyre që e lexojnë Biblën herë pas here janë të vetë-dijshëm për madhështinë e natyrës hyjnore, që të frymëzon për ta nderuar dhe të nxit për të adhuruar Perëndinë. Shumë veta e supozojnë faktin që Perëndia është i madh në urtësi, i mrekullueshëm në fuqi e megjithatë plot mëshirë si diçka që dihet nga të gjithë por janë të paktë ata që në këto kohë të degjeneruara, janë përpjekur që të arrijnë një koncept të përshtatshme mbi qënien, natyrën dhe atributet e Tij, siç na zbulohen në shkrimet e shenjta. Perëndia është i vetëm në përsosmërinë e tij. “Kush barazohet me ty midis perëndive, o Zot? Kush barazohet me ty, i mrekullueshëm në shenjtëri, i madhërishëm në lëvdata, o çudibërës?” (Eksodi 15:11). “Në fillim Perëndia krijoi qiejt dhe tokën”. (Zan. 1:1). Ishte një kohë, nëse mund të quhet “kohë”, kur Perëndia në unitetin e natyrës së Tij jetonte krejt i vetëm, ndonëse në tre persona njësoj hyjnorë. “Në fillim Perëndia”. Nuk kishte qiell aty ku shfaqet tani lavdia e Tij, nuk kishte as tokë që t’i tërhiqte vëmendjen. Nuk kishte as engjëj, që t’i thurnin lavde e nuk kishte as gjithësi që të varej prej fuqisë së fjalës së Tij. Nuk kishte asgjë e askush tjetër përveç Perëndisë e kjo jo për një ditë, as një vit apo një epokë, por “nga përjetësia”. Në përjetësi, Perëndia ka qenë i vetëm: i vetëmjaftueshëm dhe i vetëkënaqur, pa pasur nevojë për asgjë. Po të kishte qenë gjithësia, engjëjt dhe qeniet njerëzore të nevojshme për të, ato do të ishin krijuar nga përjetësia. Kur i krijoi, ato nuk i shtuan asgjë Perëndisë në thelb. Ai nuk ndryshon (Malakia 3:6), prandaj lavdia e Tij as nuk mund të shtohet e as nuk mund të pakësohet.

      Perëndia nuk kishte asnjë detyrim e domosdoshmëri për të krijuar. Ai zgjodhi vetë ta bënte këtë, thjesht duke vepruar në mënyrë sovrane dhe jo i shtyrë nga ndonjë gjë jashtë Vetes, duke u nisur vetëm nga kënaqësia e tij, sepse Ai “Në të edhe kemi qenë zgjedhur për një trashëgimi, duke qenë të paracaktuar sipas vendimit të atij që vepron të gjitha sipas këshillës së vullnetit të tij” (Efes. 1:11). Ai krijoi thjesht për të shfaqur lavdinë e vet. Mos disa prej lexuesve tanë mendojnë se kemi tejkaluar atë që përligj Shkrimi? Atëherë ne do t’i drejtohemi Ligjit dhe Dëshmisë: “Çohuni dhe bekoni Zotin, Perëndinë tuaj, nga përjetësia në përjetësi! Qoftë i bekuar emri yt i lavdishëm, që lartësohet mbi çdo bekim dhe lëvdim!” (Nehemia 9:5). Perëndia nuk fiton asgjë edhe prej adhurimit tonë. Atij nuk i nevojitej aspak lavdia e dukshme e të shpenguarve sepse Ai është mjaft i lavdishëm edhe pa këtë lavdi. Çfarë e shtyu Atë që të paracaktonte të zgjedhurit e tij për lavdinë e hirit të Tij? Siç na tregohet tek Efesianëve 1:5, thjesht dëshira e mirë e vullnetit të tij.

      Ne jemi të vetëdijshëm se terreni i vështirë që po shkelim është i ri dhe i çuditshëm për të gjithë lexuesit tanë, prandaj është mire të ecim dalëngadalë. Le t’i drejtohemi edhe një herë Shkrimeve. Nga fundi i kapitullit 11 të Romakëve, ku Apostulli e mbyll argumentin e tij të gjatë mbi shpëtimin prej hirit të pastër dhe sovran, ai pyet “Sepse kush e njohu mendjen e Zotit? Ose kush u bë këshilltar i tij? Ose kush i dha atij më parë, që të ketë për të marrë shpagim?” (vargjet 34, 35). Këto vargje theksojnë që është e pamundur që i Plotfuqishmi t’i nënshtrohet detyrimeve të krijesës sepse Perëndia nuk përfiton asgjë prej nesh. “Në rast se je i drejtë, çfarë i jep, ose çfarë merr ai nga dora jote? Ligësia jote mund të dëmtojë vetëm një njeri si ti, dhe drejtësia jote mundet t’i sjellë vetëm dobi birit të një njeriu” (Jobi 35:7,8), por nuk e prek fare Perëndinë që është tërësisht i bekuar në Vetvete. “Kështu edhe ju, kur të keni bërë të gjitha ato që ju urdhërohen, thoni: “Jemi shërbëtorë të padobishëm. Bëmë atë që kishim detyrë të bënim”” (Luka 17:10), pra bindja nuk i sjell asnjë përfitim Perëndisë. Madje mund të shkojmë edhe më tej: Zoti ynë Jezu Krishti nuk i shtoi asgjë Perëndisë në qënien dhe lavdinë e Tij thelbësore, si me atë që bëri, ashtu edhe me atë që vuajti. Ai vërtet na e shfaqi lavdinë, diçka kjo mjaft e bekuar dhe e lavdishme, por nuk i shtoi asgjë Perëndisë. Ai vetë e shpreh këtë me fjalët e tij: “I thashë Zotit: “Ti je Zoti im; nuk kam asnjë të mirë veç teje” (Ps. 16:2). I tërë psalmi është i Krishtit. Mirësia ose drejtësia e Krishtit arrin tek të gjithë shenjtorët e tij në tokë (Ps. 16:3), por Perëndia është më i larti dhe ia kalon gjithçkaje, Ai vetëm është i “Bekuari” (Mark 14:61).

      Ёshtë krejtësisht e vërtetë që Perëndia nderohet dhe çnderohet nga njerëzit, jo në karakterin e tij, por në zbulesën që ai i ka bërë njeriut. Ёshtë po ashtu e vërtetë që Perëndia është “lavdëruar” nëpërmjet krijimit, nëpërmjet providencës dhe nëpërmjet shpengimit. Këtë nuk guxojmë ta vëmë në diskutim as dhe për një çast. Por e gjitha kjo ka të bëjë me lavdinë e Tij të dukshme dhe njohjen e saj prej nesh. E megjithatë po t’i kishte pëlqyer Perëndisë Ai mund të kishte vazhduar të ekzistonte i vetëm për tërë përjetësinë, pa ia zbuluar lavdinë e tij krijesave. Vendimi nëse do ta bënte këtë apo jo, do të përcaktohej vetëm nga vullneti i Tij. Ai ishte përsosurisht i bekuar në vetvete, para se të vinte në ekzistencë krijesa e parë. Po tani ç’janë për të gjitha krijesat e duarve të tij! Përgjigjen e jep përsëri Shkrimi: “Ja, kombet janë si një pikë ujë në një kovë, konsiderohen si pluhuri i një peshoreje; ja, ai i ngre ishujt si të ishin një send shumë i vogël. Libani nuk do të mjaftonte për të siguruar lëndën djegëse që i duhet zjarrit, as kafshët e tij nuk do të mjaftonin për olokaustin. Të gjitha kombet janë si një hiç para tij dhe konsiderohen prej tij si një hiç dhe një kotësi. Kujt dëshironi t’i përngjajë Perëndia dhe çfarë figure do t’i vinit përballë?” (Isaia 40:15-18). Ky është Perëndia i Shkrimit e mjerisht është megjithatë “Perëndia i panjohur” (Veprat 17:23) për mori njerëzish që nuk dëgjojnë. “Ai është ai që rri ulur mbi rruzullin e tokës, banorët e së cilës janë si karkaleca; ai i shpalos qiejtë si një velo dhe i hap si një çadër ku mund të banosh. Ai i katandis princat në një hiç dhe i bën të panevojshëm gjykatësit e tokës” (Isa. 40:22,23). Sa shumë që ndryshon Perëndia i Shkrimit nga perëndia që predikohet zakonisht sot!

      As dëshmia e Dhjatës së Re nuk është e ndryshme nga ajo e Dhjatës së Vjetër: si mund të jetë kur të dyja kanë të njëjtin autor! Edhe në Dhjatën e Re lexojmë: “Ai që i vetmi e ka pavdekësinë dhe rri në dritë të paafrueshme, të cilën asnjë njeri nuk e ka parë kurrë dhe as mund ta shohë; atij i qoftë nderi dhe pushteti i përjetshëm. Amen” (1 Tim. 6:16). Një Perëndi i tillë duhet të nderohet, adhurohet e admirohet. Ai është i vetëm në madhështinë e tij, unik dhe i pashoq në përsosmërinë e tij. Ai mban gjithçka por nuk varet prej asgjëje. Ai u jep të gjithëve por nuk pasurohet prej askujt.

      Një Perëndi i tillë nuk mund të gjendet duke e kërkuar por mund të njihet vetëm kur i zbulohet zemrës me anë të Frymës së Shenjtë nëpërmjet Fjalës. Megjithëse krijimi shfaq një Krijues dhe është mjaft e qartë se njerëzit janë “të pashfajësueshëm”, ne duhet të themi me Jobin: “Ja, këto janë vetëm thekët e veprave të tij. Ç’murmurimë të lehtë të tij arrijmë të dëgjojmë! Por vallë kush do të arrijë të kuptojë gjëmimin e fuqisë së tij? (Jobi 26:14). Ne besojmë se argumenti i përdorur me qëllim nga “apologjetët e sinqertë” ka shkaktuar më shumë të këqija se të mira, pasi është përpjekur që ta ulë Perëndinë e madh në nivelin e një perceptimi të kufizuar, duke shmangur si rrjedhim përsosmërinë e Tij unike.

      Ёshtë vënë re një ngjashmëri midis një njeriu të egër që ka gjetur një orë në rërë dhe duke e vështruar me kujdes ai e merr atë për orëndreqës. Deri këtu mirë, por po të shkosh më tutje dhe të supozosh se njeriu i egër ulet në rërë dhe përpiqet të formojë një ide për këtë orëndreqës: për aspekte të ndryshme të personalitetit të tij; arritjet dhe cilësitë morale; a mundet ta perceptojë një njeri të vërtetë, krijuesin e orës, që ai mund të thotë “e kam njohur atë?”. Duket diçka e papërfillshme të bësh pyetje të tilla, por a mundet dot që ta konceptojë arsyeja e njeriut Perëndinë e përjetshëm dhe të pafund? Sigurisht që jo! Perëndia i Shkrimit mund të njihet vetëm nga ata të cilëve ai u zbulohet.

      Perëndia as nuk mund të njihet nëpërmjet intelektit. “Perëndia është Frymë” (Gjoni 4:24), prandaj mund të njihet vetëm shpirtërisht. Por njeriu i rënë në mëkat nuk është shpirtëror por mishor. Ai është i vdekur ndaj gjithçkaje shpirtërore. Pa u rilindur mbinatyrshëm, duke kaluar nga vdekja në jetë, nga errësira në jetë, ai nuk mund të shohë gjërat e Perëndisë (Gjoni 3:3) e aq më pak të mund t’i kuptojë ato (1 Korintasve 2:14). Fryma e Shenjtë duhet të ndriçojë në zemrat tona e jo intelektin tonë që të na japë “njohurinë e lavdisë së Perëndisë, në fytyrën e Jezu Krishtit” (2 Kor.4:6). Madje edhe kjo njohje shpirtërore është fragmentare. Shpirti i përtërirë duhet të rritet në hir dhe në njohjen e Zotit Jezus (2 Pjetër 3:18).

      Lutja dhe synimi kryesor i të krishterëve duhet të jetë: “Që të ecni në mënyrë të denjë për Zotin, që t’i pëlqeni atij në çdo gjë, duke sjellë fryt në çdo vepër të mirë dhe duke u rritur në njohjen e Perëndisë” (Kolosianëve 1:10).

Hyrje – Atributet e Perendise

” Pajtohu, pra, me Perëndinë dhe do të kesh siguri; kështu do të kesh mirëqënie”.

      “Kështu thotë Zoti: “I dituri të mos lavdërohet me diturinë e tij, njeriu i fortë të mos lavdërohet me forcën e tij, i pasuri të mos lavdërohet me pasurinë e tij. Por kush lavdërohet të lavdërohet me këtë: të ketë gjykim dhe të më njohë mua, që jam Zoti, që bëj mirësinë, ushtroj të drejtën dhe drejtësinë mbi tokë; sepse kënaqem me këto gjëra”, thotë Zoti” (Jobi 22:21). Një njohje frymërore dhe shpëtuese e Perëndisë është nevoja më e madhe që ka çdo krijesë njerëzore.

      Themeli i tërë njohjes së vërtetë së Perëndisë duhet të jetë një kuptim i qartë mendor i përsosjeve të Tij siç është zbuluar në Shkrimin e Shenjtë. Nuk mund t’i besosh një Perëndie të panjohur e as nuk mund t’i shërbesh e ta adhurosh. Në këtë libërth janë bërë përpjekje që të paraqesim disa prej përsosmërive kryesore të natyrës hyjnore. Që lexuesi të përfitojë me të vërtetë nga leximi i faqeve pasuese, ai duhet t’i lutet seriozisht dhe me ngulm Perëndisë që t’i bekojë ato për të e ta zbatojë të vërtetën e tij në ndërgjegjen dhe zemrën e tij, që, si rrjedhim, jeta e tij të shndërrohet.

      Ne na duhet më shumë se një njohje teorike e Perëndisë. Perëndia i zbulohet vërtet shpirtit ndërsa i dorëzohemi e i nënshtrohemi autoritetit të tij dhe i sistemojmë të gjitha detajet e jetëve tona sipas urdhërimeve të tij të shenjta.

      “E njohim Zotin, të përpiqemi ta njohim më mirë; ardhja e tij është e sigurt si agimi. Ai do të na vijë si shiu, si shiu i fundit dhe i parë mbi tokë” (Osea 6:3).

      “Në qoftë se dikush don të bëjë vullnetin e tij, do ta njohë nëse kjo doktrinë vjen nga Perëndia apo që unë flas nga vetja ime” (Gjoni 7:17).

      “Por populli i atyre që njohin Perëndinë e tyre do të tregojë qëndresë dhe do të veprojë”. (Dan. 11:32).